Panik Bozukluk!

Hastanelerin polikliniklerine başvuran hastalarda  Panik bozukluk ön tanısı için bilinmesi gerekenler

Panik bozukluk, yineleyen beklenmedik panik atakların ortaya çıktığı ruhsal bir hastalıktır. Panik ataklar ise gerçekte bir tehdit olmamasına karşın ani başlangıçlı yoğun korku ve kaygıya eşlik eden fiziksel tepkilerin ortaya çıktığı bir çeşit nöbettir. Genellikle 15-20 dakika sürer ve kendiliğinden sonlanır. Kişiler için çok rahatsız edici olabilir. Şiddetli korkuya, fiziksel semptomlar da eşlik ettiğinden kişi kalp krizi ya da felç geçiriyor olduğunu düşünebilir ya da aklını kaybetme korkusu yaşayabilir. Halk arasındaki yaygın kanının aksine panik atak herhangi bir tetikleyici durum yok iken beklenmedik bir şekilde, aniden ortaya çıkar. Ancak, özellikle ağır stres genel olarak panik ataklara yatkınlık yaratabilir.

Panik bozukluk tanısı konulacak şiddette tekrarlayıcı panik atakları olan hastalar, ülkemizde yaklaşık yüzde 2-3 oranındadır. Kadınlarda daha sık görülür ve genellikle semptomlar 20’li yaşlarda başlar. Ayrıca, ailesinde panik bozukluk öyküsünün olması, şiddetli stres, sevilen birisinin kaybı, yaşamında yakın zamanda büyük değişikliklerin olması da bu hastalık için risk faktörleri arasında sayılabilir.

Panik bozukluğu benzer belirtilerin bulunduğu birçok tıbbi durumdan ayırt edilmelidir

Bu ataklar esnasında çarpıntı, terleme, ağız kuruluğu, ateş basması, boğulma hissi, kontrolün kaybolduğu ya da aklını yitireceği düşüncesi, göğüs ağrısı ve kalp krizi geçiriyor olduğu düşüncesi, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı gibi çok sayıda fiziksel ve psikolojik belirti gözlenebilir. Panik bozukluğu benzer belirtilerin bulunduğu birçok tıbbi durumdan ayırt edilmelidir. Panik benzeri ataklar, hipotiroidi ve hipertiroidi durumları, hiperparatiroidi ve feokromasitoma gibi çeşitli endokrinolojik bozukluklarla ilişkili olabilir. İnsülinomaya eşlik eden epizodik hipoglisemi panik benzeri durumlar ortaya çıkarabilir. Panik benzeri belirtilerin altında tıbbi etyolojinin yattığının ipuçları ataksi (denge bozukluğu), bilinç değişiklikleri veya mesane kontrolünün bozukluğu gibi atipik özelliklerin varlığı olabilir. Ayrıca panik bozukluğunun görece geç başlangıçlı olması da tıbbi etiyolojiye işaret eder.

Tekrarlayan panik ataklar etkin şekilde tedavi edilmelidir

Panik atakların tanısının konulması genellikle gecikmektedir. Hatta çoğu hasta, doktor doktor dolaşmakta ya da sık sık acil servislere gitmektedir. Önemli olan tanının çok geç kalmadan konulması ve tedavinin hızlıca başlanmasıdır. Tekrarlayan panik ataklar etkin şekilde tedavi edilmelidir. Etkin şekilde tedavi edilmediğinde kişide ciddi sıkıntılara neden olur, yaşam kalitesini belirgin şekilde etkiler ve ayrıca depresyon gibi başka psikiyatrik hastalıkları da tetikleyebilir. Öncelikle, kişiler bir psikiyatri uzmanına başvurmalıdır. Psikiyatrist, hastayı ilk kez değerlendirdiğinde psikiyatrik muayenenin yanı sıra hastanın semptomlarını öncelikle panik atakları açıklayabilecek kalp ya da tiroid hastalıkları gibi herhangi bir fiziksel hastalığının olup olmadığı yönünden de dikkatlice değerlendirir. Kan tetkikleri ya da elektrokardiyografi gibi tetkikler isteyebilir ve gerektiğinde ilgili branşlara konsülte edebilir. Yapılan muayene ve tetkikleri takiben panik bozukluk tanısı kesinleşirse bir tedavi planı yapılır.

Tedavide ilaç tedavileri ve psikoterapiler eşit derecede etkilidir

Panik bozukluk tedavisi genellikle yüz güldürücüdür. Hastaların çoğunluğu psikoterapilerden ya da ilaç tedavilerinden büyük fayda görür. Önemli bir kısmında ataklar tekrarlamaz, ya da atak sıklığı çok azalır. Hekim tercihine göre ilaç tedavileri ya da çeşitli psikoterapiler tedavide uygulanabilir. Tedavide ilaç tedavileri ve psikoterapiler eşit derecede etkilidir. Önemli olan tedavide hasta-hekim iş birliğinin sağlanmasıdır. Tedavi için vakit geçirilmeden psikiyatri konsültasyonu istenilmeli, gereksiz ilaç verilmemelidir.

Dr. Jamal Hasanlı
Uzm. Dr. Berker Duman
Prof. Dr. Hakan Kumbasar
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
Konsültasyon-Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Tedavi Ekibi